Edebi tıp olan mektuplardan artık eser yok

İnternet çağında doğan ve hala 20’li yaşlarını sürenler için mektup neredeyse hiçbir şey söz etmiyor. Bu sözcük onlar için romanlarda yer alan ve geçmişteki insanların haberleşmelerini anlatan bir kavram.

Yalnızca Türkiye’nin değil dünya ülkelerinin 20-30 yaş ortasındaki gençlerinin çok büyük bir kısmı de neredeyse hiç mektup yazmış ya da okumuş değil.

Beşinci on yılını yaşayan, hayatı müddetince üç başka yaş jenerasyonunun, çağdaş, postmodern ve bilgi çağı olmak üzere üç başka çağın geçişine şahit olmuş şahıslar için ise bu sözcük buruk bir nostaljiyi, hüzünlerin, sevgilerin, hasretlerin ve yüreklerin derinliklerinden gelen can yakıcı hislerin sessizce çekilip gitmesini anlatıyor.

HABERLEŞMEDE MEKTUP

Mektubun haberleşme alanında binlerce yıl süren inhisarı, William Cooke ve Charles Wheatstone’un 1837’de teller üzerinden elektrik akımı göndererek bildiri iletimini başarması, yani telgrafın icadıyla ortadan kalktı.

Çok geçmeden 1876’da Alexander Graham Bell tarafından telefonun icadı gerçekleştirildi. Mektup için sonun başlangıcı manasına gelen bu heyecan verici iki teknolojik buluştan sonra hiçbir şey eskisi üzere olmayacaktı.

İNTERNETİN KEŞFİ…

Artık beşerler acil, kıymetli ve kısa içerikli iletilerin iletimi için birçok kere telgraf yahut telefonu tercih ediyorlardı, lakin mektup ile yazışma hala haberleşmenin tahtında oturuyor, insanların beklentilerini, umutlarını, sevgi ve hasretlerini bir yerden bir yere taşımaya devam ediyordu. Ta ki 1990’lara, internetin keşfine kadar…

YAZININ İCADIYLA BAŞLAYAN ÇEŞİT

Mektubun kullanımı yazının icadıyla başlar. Mektup, binlerce yıllık insanlık tarihinde haberleşmenin esas kaynağı, milletlerarası alakaların yazışma aracı, hükümdarların ve merkezi idarelerin taşra ile konuşan lisanı, seyyahların ve tüccarların hafızası, kültür ve medeniyetlerin irtibat köprüsü, ediplerin ve filozofların birden fazla kere ilhamlarını ve görüşlerini yazıya döktükleri bir mecra olmuştur. Tarih periyotlarını ve savaşları başlatıp sona erdiren, siyasette, ideolojide, sosyolojide çığır açan mektuplar vardır.

TESİRİNİ KAYBETTİ

Maddi ve teknolojik ilerlemelerin getirdiği değişim dinamikleri yalnızca toplumsal ilgileri, idare yapısını ve ekonomik süreçleri şekillendirmekle kalmıyor, insanların gündelik hayatlarını, his ve niyet dünyalarını da etkiliyor, değişime uğratıyor.

Bu kapsamda ulaşım ve irtibat teknolojileri geliştikçe, kullanılan araçların sürat ve yaygınlıkları arttıkça haberleşmenin evvelce beri taşıdığı vakte ve yere ait boyutları da derinliğini ve tesirini kaybetti.