Türk edebiyatında postmodernizm

20. yüzyıl başlarında hızlanan bağlantı, bilişim ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmeler, insanların ömür biçimini ve dünyayı algılama usulünü değiştirmiş, kopyaların, göstergelerin, simülasyonların kıymet kazandığı bu yüzyılda, ehemmiyeti kalmamıştır.

Türk edebiyatında postmoderzmi ele aldığımızda bilhassa Orhan Pamuk ve Murat Gülsoy öne çıkan isimler oluyor. Öte yandan Oğuz Atay, Ahmet Mithat Efendi’nin yapıtları bu özelliktedir ancak; postmodernizmi tam olarak bilmiyorlardı.

Çoğulculuk ve modernitenin karşısında bir tutum sergileyen postmodernizm, Batı toplumunun ötekileştirme yaklaşımına da kendi içinde bir tenkit, insan, tabiat, hayat, sanat, iktidar, öteki, cihan ilgilerini açıklamasına yönelik Batı’ya mahsus bu olgu, hayata, beşere, tabiata özcesi kozmosa çoklu bir bakış açısı olarak açıklanan bir kavramdır.

TEMEL KIYMETLERDEN KOPUŞ

Postmodernizm, en genel manasıyla geçmişten ve geçmişte geçerli ve hükümran olan kıymetlerden esaslı bir kopuşu tabir ederken, Batı’da 1950’lerden sonra ortaya çıkan ve yerleşik estetik prensipleri köktenci bir biçimde değişime uğratan bir akım olmuştur.

BİRİNCİ ADIM İDEOLOJİDE ORTAYA ÇIKTI

EDEBİYATTA POSTMODERNİZM

Postmodern edebiyatta vakit kavramı ve algısı da farklı bir boyut kazanmıştır. Vakit, artık çizgisel olmak yerine izafidir. Aslında, vakit kavramını sorgulama modernizmle başlayan bir süreçtir.

Çağdaşlaşmayla birlikte insanın vakte kararı kalmamış, vakit insanın efendisi olmuştur.

Çağdaş romanların temalarından olan, insan ve vakit ortasındaki uyuşmazlıktan kaynaklanan buhran hali, postmodern romanın bu uyuşmazlık haliyle dalga geçtiği, ironik bir halde materyal yaptığı bir alan haline dönüştürmüştür.


Orhan Pamuk Postmodernizmin temsilcisi olarak sayılıyor

TÜRK EDEBİYATINDA TEMSİLCİLERİ

Postmodern kuramın da edebiyatımızda bu üç hali vardır. Yani postmodern kuram edebiyat ve kültür dünyamızda üç formda göze çarpar.

Mesela Murat Gülsoy ve Orhan Pamuk üzere müellifler, postmodern bilince sahip isimlerdir. Onların yapıtlarında postmodernizm teknikleri şuurlu olarak yer alır.

Ergül Tosun

Kitap sayfası için bağlantı:

ergul.tosun@ensonhaber.com