Etraf mühendislerinden müsilaj uyarısı: Haliç’i temizledik fakat Marmara’yı temizleyemezsiniz

Deniz salyası olarak da bilinen müsilaj, Marmara Denizi’ni adeta esir aldı.

Denizin üzerini kaplayan katman, denizdeki doğal hayatı etkileyen tehlikeli boyutlara ulaşmanın sinyallerini veriyor.

Etraf Mühendisi Prof. Dr. Mustafa Öztürk, Marmara Denizi’nde önemli biçimde görülen müsilajın önlenebilir düzeylerde olduğunu belirterek tahlil tekliflerini anlattı.

Öztürk, ağır olarak 2008 yılında da müsilajın gözüktüğünü ve okyanuslarda da görülen deniz salyasının bir hafta üzere bir mühlet sonra ortadan kalktığını belirtti.

“ANA SEBEBİ EVSEL VE ENDÜSTRİYEL ATIK”

Prof. Dr. Mustafa Öztürk, bu seferki salyanın 4 aydan beri İstanbul’da önemli biçimde görüldüğünün altını çizerek, bunun ana sebebi şu sözler ile açıkladı:

“Ana sebebi bilhassa Marmara Denizi’ne deşarj edilen evsel ve endüstriyel atık. Sulardaki azot kirliliği çok yüksek kıymetlerde. Bu çok derecede azot, fosforlar, fitoplankton üretiyor. Bu fitoplanktonlarda deniz salyasının çoğalmasını, salgılanmasına neden oluyor. Bu pahaların yüksek olmasının bir sebebi de sıcaklık. Güneş ışığı üzere etkenlerde bu biyolojik tepkisi hızlandırıyor.


“AKARSULARIN BİRDEN FAZLA GÜYA AÇIK KANALİZASYON SİSTEMİ ÜZERE AKIYOR”

Bilhassa derin deniz deşarjı ile Marmara Denizi’nin etrafında önemli deşarjlar yapılıyor. Yani fizikî ve ön arıtma dediğimiz arıtmayla Marmara Denizi’ne atık sular deşarj ediliyor. Ayrıyeten ziraî atık sular, yani dereler, akarsular yoluyla gelen hayvancılık ve ziraî atık sular ve zeytincilik üzere yayılı kaynaklar dediğimiz atık sularla da Marmara Denizi’ne önemli atık sular gelir.

Hatta Marmara Denizi’nin etrafındaki derelerin ve akarsuların birçok güya açık kanalizasyon sistemi üzere akıyor. Bunlar da Marmara Denizi’nin kirliliğinin artmasına vesile oluyor.

“KİRLİ YÜKLER 10 KAT ARTTI”

Marmara Denizi’nde hassas alan ilan edilen bölgelerde tüm belediyeler bugüne kadar ileri biyolojik arıtma tesislerini kurmaları lazımdı lakin birçok belediye maalesef, birçok endüstrici bunları kurmamıştır. Kurmadıkları için de Marmara Denizi’nin kirlenmesine vesile olmuştur. Evsel, endüstriyel atık sular, yayılı kaynaklardan gelen kirli yükler 10 kat daha ileri derecede arıtılmalı.

“ATIK SULAR 9-10 KAT AZALTILMALI”

Demek istiyorum ki azot, fosfor kirlilik yükleri Marmaray’a ve denize deşarj edilen atık sularda yaklaşık 9-10 kat azaltılmalı. Şayet bu azaltılma yapılırsa Marmara Denizi bağırmaktan kurtulur, sevince gerçek masraf.

Şu anda normali, hassas alanı olmadığı için birden fazla yerde hassas alan olan yerlerde de yanlış anlaşılmasın 10 kata yakın yüksek kıymetlerde azot, fosfor ve karbon kirliliği deşarjı kelam mevzusudur.


“SULAR KATILIKLAR İLERİ KADEME ARITILMALI”

İstanbul bölgesi, tüm Marmara Bölgesi’nin nüfus olarak yüzde 60’ını barındırıyor. İstanbul bölgesinde bir bölge hariç atık suların birçok fizikî yahut ön arıtma dediğimiz artmayla artırılıyor. İstanbul bölgesinde bütün atık sular ileri biyolojik arıtmaya tabi tutulmalı. Öncelikle bu deşarj noktalarından derin deşarj noktalarına verilmeden evvel bu atık sular mutlaka ileri kademe arıtılmalı. Haliç’i temizledik lakin Marmara’yı temizleyemezsiniz. Marmara’yı temizlemek istiyorsanız kirletici kaynakları önlemeniz lazım.

Burada İstanbul, Kocaeli, Bursa, Bandırma’da bir fosfat fabrikası başta olmak üzere ve Tekirdağ’da, Ergene Havzası’nda endüstriyel atık sular başta olmak üzere bunlar katiyen atık sularını ileri kademe arıtmak zorundalar.

“EN BÜYÜK ATIK SU BURSA VE BALIKESİR CİVARINDA”

Aslında dünyanın her yerinde dere yatakları betonlaştırılmaz. Dere yatakları yeşil koridorlara dönüştürürler. Yeşil koridorlara dönüştürülen dere yataklarında da deşarj edilen atık sular olmaz. İleri kademe arıtılan sular olur. Maalesef İstanbul’da Büyükçekmece civarında atık sular oluşuyor. Dere yolu ile deşarj ediliyor. Fakat en büyük atık su Bursa ve Balıkesir civarında olduğunu biliyorum. Bir de Tekirdağ bölgesinde. Bu sebepten ötürü Marmara Denizi’ne derin deşarj yapılırken kesinlikle atık sularımız ileri kademe arıtılmalıdır. Bu yapılmadığı surece ‘Ya biz tabana veriyoruz’, ‘Tabandan bunlar dağılıyor’ demek yetersiz.

“ACİL PLANLARINIZI UYGULMAYA KOYUN”

Öztürk, müsilaja karşı derhal aksiyona geçilmesini belirterek kelamlarına şu sözler ile devam etti:

“Marmara Denizi ölürse Türkiye’de çok önemli eza. Ekonomik, toplumsal sorunlar olur onun için Marmara’yı kurtaralım. Kirletmeyelim. Şu anda önlenebilir durumda. Diyor ki ‘Benimle ilgili acil hareket planlarınızı uygulamaya koyun’. Yani konuşmayı bırakın aksiyona geçin.’ diyor.

“2,5 MİLYON TON EVSEL ATIK SU DEŞAR EDİLİYOR”

İstanbul’daki atık sular ön arıtma ve birincil arıtma sonrasında derin deniz deşarjı ile uzaklaştırılıyor. Marmara Havzası’ndaki nüfusun yaklaşık yüzde 60 İstanbul’da yaşamakta ve İstanbul evsel atık su ağır bölge. İstanbul’da Marmara Denizi’ne günlük ortalama 2,5 milyon ton evsel atık su deşarj ediliyor. İstanbul’da atık suların yüzde 99’u kimileri fizikî ve başkaları bölgelerde ise birincil arıtma yapıldıktan sonra Marmara Denizi’ne derin deşarj yapılmakta ve atık su arıtma tesislerinin büyük kısmı yalnızca karbon sarfiyatımı yapılan birincil arıtma.

“ENDÜSTRİYEL ATIK SU FAALİYETLERİ YOĞUN”

İstanbul’da Tuzla, Beykoz, Kadıköy, Üsküdar, Yenikapı, Baltalimanı, Küçükçekmece, Büyükçekmece, Silivri, Selimpaşa ve Çanta bölgelerinden evsel atık sular derin deniz deşarjı yapılmakta. Üsküdar, Yenikapı, Kadıköy, Baltalimanı, Küçükçekmece’de atık sular ön arıtma (fiziksel arıtma) yapıldıktan sonra Marmara Denizi’ne derin deşarj yapılmaktadır. Başka bölgelerde ise atık sular yalnızca karbon sarfiyatımı (birincil arıtma) yapıldıktan sonra Marmara Denizi’ne derin deşarj edilmekte. Baltalimanı’nda ileri kademe arıtma (azot, fosfor sarfiyatımı dahil) tesisi inşaatı devam etmektedir. Endüstriyel tesislerin ağır olduğu Büyükçekmece, Küçükçekmece, Tuzla ve Pendik endüstriyel atık su faaliyetleri ağır.”