Rusya dolarla uğraşında, ticarette kendi parasını öne sürdü

ABD’nin yaptırım baskısı altındaki Rusya, iktisatta ve memleketler arası ticarette risklerden korunmak için dolar kullanımını azaltmaya yönelik süreci hızlandırdı.

ABD’nin dolar ve global mali sistem aracılığıyla başka ülkeler üzerinde kurduğu tahakküm, gündeme gelen her yeni mali yaptırımda Çin ve Rusya üzere ülkelerde rahatsızlığın boyutunu artırıyor.

“DOLARSIZLAŞMANIN UYGULAMASININ NASIL OLACAĞI KONUŞULUYOR”

Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in son olarak 4 Haziran’da St. Petersburg Memleketler arası İktisat Forumu (SPIEF) kapsamında, ABD’yi doları silah üzere kullanmakla suçlaması, Rus devletinin değerli stratejilerinden biri olarak tanımlanan “dolarsızlaşmayı” nasıl uygulayabileceğine yönelik tartışmaları tekrar gündeme taşıdı. Putin’e nazaran, ABD doları bir yaptırım silahı olarak kullanarak “bindiği kısmı kesiyor” ve doların güvenilirliğini azaltıyor.

“DOLARA ÖNEMLİ DARBE”

Doların rezerv para pozisyonunu sağlayan en değerli ögelerden “petrodolar” ilgisine de atıfta bulunan Putin, güç şirketlerinin de dolar kullanımını azaltabileceğini belirterek, “Bu, dünyanın rezerv para ünitesi olarak dolara önemli bir darbe olur.” yorumunda bulundu.

Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov’un 3 Haziran’da “Bir ay içerisinde Ulusal Refah Fonu’nda dolar varlıklarını tümüyle sonlandıracağız” açıklaması ise global piyasalarda geniş yankı uyandırdı. Yaklaşık 185 milyar dolar hacme sahip Ulusal Refah Fonu’nda doların hissesinin ise euro, yuan ve altın cinsinden varlıklara dağıtılması planlanıyor.

Rusya’nın SWIFT’ten çıkarılmasına yönelik Batılı ülkelerden gelen davetler da ülkenin, blokzincir ve dijital para ünitelerinde gelişen teknolojileri kullanarak ABD’den daha bağımsız bir finansal yapıya kavuşmak için attığı adımları somutlaştırıyor.

RUSYA’NIN ATTIĞI ADIMLAR

Rusya’nın ihracatında doların hissesi 2020’nin son çeyreğinde tarihin en düşük düzeyi yüzde 48,6’ya geriledi. Rusya’nın ihracatında doların hissesi, 2013’te ABD’nin Kırım’ın yasa dışı bir halde ilhak edilmesi nedeniyle uygulamaya koyduğu yaptırımlardan evvel yüzde 80’in üzerindeydi.

Rusya Merkez Bankası datalarına nazaran, Rusya, Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) nezdinde yapılan memleketler arası muahedelerde ise rublenin hissesini ise 2013 ila 2019 ortasında yüzde 54’ten yüzde 70’e çıkardı.

Kelam konusu periyotta, Rusya’nın Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) dışı ihracatında da rublenin hissesi yüzde 5,5’ten yüzde 8,7’ye çıkarken, ithalatında yüzde 23,7’den yüzde 26,8’e yükseldi.

Rusya parlamentosunun alt kanadı Duma’nın Lideri Vyaçeslav Volodin, 11 Mart’ta yaptığı açıklamada, AEB’in yanı sıra Çin ve Türkiye ile ticarette de yerli para ünitelerinin kullanımını artırdıklarını söylemişti.

Rusya, en büyük ticaret ortağı Çin’e ihracatında doların hissesini 2013’teki yüzde 90’dan geçen yıl yüzde 60 düzeyine düşürdü.

BLOKZİNCİR VE DİJİTAL RUBLE ALTERNATİFLERİ

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 22 Mart’ta yaptığı açıklamada, ülkelerinin Batı tarafından denetim edilen milletlerarası ödeme sistemlerinden uzaklaşması gerektiğini belirtmiş, Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandr Pankin ise 5 Nisan’da, dijital para üniteleri ve blokzincirdeki gelişmeler sayesinde, SWIFT ödeme sistemine alternatif memleketler arası bir sistem geliştirilebileceğini söz etmişti.

SWIFT sisteminden çıkarılma riski nedeniyle Rusya, 2014’te SPFS’yi (Mali İletileşme Sistemi) geliştirmeye başlamış, Aralık 2017’de kullanıma açmıştı.

TÜRKİYE İLE ULUSAL PARA ÜNİTELERİ İLE TİCARET MUAHEDESİ

Rusya Maliye Bakanlığı, Ekim 2019’da yaptığı açıklamada, Türkiye ile ulusal para üniteleriyle ticaret konusunda mutabakat imzalandığını, kelam konusu muahedenin Türk bankalarının SPFS’ye kontağını da genişletebileceğini duyurmuştu.

DİJİTAL RUS RUBLESİ YOLDA

Dijital Rus rublesinde birinci testlere 2022’nin başında başlanması hedefleniyor.

ABD’li yetkililer ise Rusya, Çin ve İran üzere ülkelerin dolardan bağımsız hareket eden kendi dijital para ünitelerini yaratmalarının ve öbür ülkelerin de buna katılmalarının ABD için tehdit oluşturabileceğine yönelik ihtarlarda bulunuyor.

ÖZEL KESİM DOLARSIZLAŞMA SÜRECİNE AYAK UYDURMAKTA ZORLANIYOR

Uzmanlar, Rus özel bölümünün dolara güvenmeye devam ettiğine, yaptırımlarla ortaya çıkabilecek risklerden doğabilecek mümkün kayıplara razı durumda olduğuna işaret ediyor. Özel kesimin de dolarsızlaşma sürecine katılması için Rus rublesine yönelik inanç artırıcı adımların atılması gerektiğini tabir eden uzmanlar, dolara alternatif yeni bir rezerv para ünitesinin varlığının da dolarsızlaşma sürecine dayanak olacağını belirtiyor.