Maksim Gorki’nin gerçekçi romanı: Ana

Maksim Gorki, Rus ve dünya edebiyatının başta gelen müelliflerinden. Yapıtlarına serpiştirdiği toplumsal argümanlarla realist bir çizgide oldu. Gorki’nin Anaromanını da bu minvalde kıymetlendirmek lazım.

Müellifin 1906’da yayımlanan romanı, tarihe derin izler bırakacak olan Bolşevik Devrimi’nin ayak seslerini oluşturmuştur.

Gorki, Rus personel sınıfının hayatını yakından izledi 1 Mayıs marşını yazdı. Rusya Novgorod’da 28 Mart 1868’de doğan Gorki, asıl ismi Aleksey Maksimoviç Peşkov’dur. Rusça ’da “acı” manasına gelen “Gorki” takma ismini almayı tercih etti.

Babasını küçük yaşta kaybeden ünlü müellif, hayatın zorluklarıyla erkenden tanıştı, çeşitli ağır işlerde çalışarak hayata tutunmaya çalıştı. Ana, Rus direktör Vsevolod Pudovkin tarafından 1926’da beyaz perdeye taşındı.

TOPLUMSAL GERÇEKÇİ MÜELLİF

Çalıştığı gemide bulaşıkçılık yapan Gorki, okumaya ve yazmaya büyük ilgi duydu. Bu vakit zarfından yaşadığı sıkıntılarla baş edemeyeceğini anlayınca intihara bile kalkışan Gorki, toplumsal gerçekçi edebiyatçıların öncülerindendir.

Petersburg’da yayımlanan bir edebiyat mecmuasında 1895 yılında yayımlanan “Çelkaş” isimli hikayesiyle edebiyat dünyasına birinci adımını atan muharririn ismi yavaş yavaş zikredilmeye başlanmıştı.

S

TENKİTLERİN ODAĞINDA KURTULAMADI

Yeni roman ve hikayeler kaleme almak istediyse de pek başarılı olduğu söylenemez. Çünkü periyodun güçlü muharrirleri ve eleştirmenleri tarafından yapıtları sağlam bir kurgu ve yalınlıktan uzak olduğunu düşünenler çoğunluktaydı. Sert tenkitlere karşın birinci romanı “Foma” 1899’da yayımlanınca yergilerin odağında kurtulamayan muharrir, kendisini eleştirenlere en sert yanıtı “Ana” kitabıyla verdi.

Maksim Gorki

ANA…

Gorki, denilince Ana romanın akla gelmesi onun sarsıcı ve değerli bir eser olmasından ileri gelmektedir.

Pavel, fabrikada sıkıntı koşullarda çalışan binlerce personelden biriydi. Çalışanlar üzerindeki baskılar, toplumsal adaletsizlik, kapitalizmin keskin çarkları ortasında debelenen insanların dramlarını ustalıkla işleyen Gorki, Ana romanıyla büyük yankılamalara neden oldu.

Drama çeşidinde olan sinemadan bir sahne Pelage’nin, oğlu Pavel’in personeller ortasında başlattığı özgürlükçü fikirlere birinci başta kaygıyla yaklaşsa da, daha sonra oğlunun en büyük destekçisi olur.

Pavel’in entelektüel fikirlere sahip ve güzel hatip olması onu önder kılan birkaç özellikti. Pavel’in bildiriler dağıtması, gazete ve mecmuaları sert siyasi idareye karşın çıkartması kendisini hapishaneyle tanıştırsa da ülkülerinden vazgeçmeyen ateşli bir gençtir.

“SİZ ZAVALLISINIZ…”

Pavel’in mahpusta olmasını kabullenemeyen anne Pelage, oğlunun unsurlarının peşinde koşarak gerçekleştirmek isteyince Çarlık Rusya’sının polisleri ve jandarmaları tarafından sıkı takibe alınır.

Pelage’nin, Pavel’in arkadaşları tarafından büyük hürmet uyandırarak oluşacak personel ihtilalinin meşalesini taşıyan bayan olur.

İzlendiğini elbette biliyordu Pelage. Trenle Moskova’ya hareket halindeyken sert çehreli iki kişinin kendisine yanlışsız yaklaştığını gördü. Oğlu için çantasında hazır tuttuğu bildirileri çıkarttı, etrafa saçtı.

Jandarmalar kollarına girdi, yerde sürüklendi. Jandarmalardan biri, ani bir hareketle Pelage’nin boğazından tuttu ve konuşmasını engelledi. Ana, boğuk ve acı bir sesle son kelamını söyledi.

“Siz zavallısınız…”

Maksim Gorki’nin Ana romanını şimdi okumadıysanız geç kalmış sayılmazsınız.

Ergül Tosun

Kitap sayfası için bağlantı:

ergul.tosun@ensonhaber.com